Γνωρίζεις ότι:
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας τα περισσότερα μη μεταδοτικά νοσήματα του ανθρώπου όπως νοσήματα της καρδιάς και των αγγείων, νοσήματα των πνευμόνων, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, λιπώδης διήθηση ήπατος, Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο, εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, κατάθλιψη, οστεοαρθρίτιδα, οστεοπόρωση, διάφορες μορφές καρκίνου αποτελούν αποτέλεσμα τεσσάρων ξεχωριστών συμπεριφορών. Αυτές είναι το κάπνισμα, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, μη υγιεινή διατροφή και κατάχρηση αλκοόλ, οι οποίες οδηγούν σε 4 μεταβολικές αλλαγές στον οργανισμό: αύξηση αρτηριακής πίεσης, αύξηση βάρους/παχυσαρκία, αύξηση γλυκόζης αίματος, αύξηση λιπιδίων αίματος.
Έτσι λοιπόν η αποχή από το κάπνισμα, η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας και η συστηματική άσκηση, η υγιεινή διατροφή και η μη κατάχρηση αλκοόλ αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι τόσο της πρόληψης εμφάνισης των νοσημάτων όσο και της θεραπευτικής αντιμετώπισης σε περίπτωση εμφάνισης αυτών.
Eιδικότερα για την άσκηση:
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας οι άνθρωποι που έχουν ανεπαρκή φυσική δραστηριότητα έχουν 20 - 30% αυξημένο κίνδυνο θανάτου σε σχέση με αυτούς που ασκούνται. 1 στους 4 ενήλικες παγκοσμίως δεν είναι επαρκώς σωματικά δραστήριοι όπως επίσης και το 80% περίπου των εφήβων. Ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας κυριαρχεί στη σημερινή κοινωνία σε σχέση με το παρελθόν. Η εκτιμώμενη μείωση των καθημερινών βημάτων του ανθρώπου κυμαίνεται μεταξύ του 50 - 70% από την είσοδο των μηχανών στην καθημερινή ζωή μέχρι σήμερα. Το ποσοστό της μη επαρκούς φυσικής δραστηριότητας αυξήθηκε κατά 5% μεταξύ 2001 και 2016 στις πλούσιες χώρες.
Στα δυσμενή αποτελέσματα της καθιστικής ζωής στα παιδιά, συγκαταλέγονται η παχυσαρκία, η μειωμένη καρδιομεταβολική υγεία και η μειωμένη διάρκεια ύπνου. Αντίστοιχα στους ενήλικες παρατηρείται δυσμενής επίδραση στα καρδιαγγειακά νοσήματα, στον καρκίνο και στον διαβήτη τύπου 2, αύξηση της θνητότητας από όλες τις αιτίες όπως επίσης αύξηση της θνητότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα και καρκίνο.
Το 2007 το American College of Sports Medicine (ACSM) με τη συμμετοχή της American Medical Association και Office of the Surgeon General παρουσίασε μια παγκόσμια πρωτοβουλία σχετικά με τη συμβολή της άσκησης στην πρόληψη, τη μείωση, ή τη θεραπεία χρόνιων παθήσεων που επηρεάζουν την υγεία και την ποιότητα ζωής. Η πρωτοβουλία αυτή είναι γνωστή ως Exercise Is Medicine –Η άσκηση είναι φάρμακο.
Η άποψη ότι αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί φάρμακο ή μέρος της θεραπείας των διαφόρων νοσημάτων δεν είναι νέα. Στοιχεία από την αρχαιότητα μας δείχνουν ότι από πολύ νωρίς απασχόλησε τους αρχαίους λαούς ο ρόλος της άσκησης στη διαμόρφωση του επιπέδου υγείας. Αναφορές από την αρχαία Κίνα, την αρχαία Ελλάδα, την Ινδία και τη Ρωμαϊκή εποχή, επιβεβαιώνουν τα στοιχεία αυτά. Τρία είναι τα σημαντικότερα πρόσωπα τα οποία συνδέονται ιστορικά με τη θεώρηση της άσκησης ως «φάρμακο». Ο Susruta από την Ινδία, ως ο πρώτος καταγεγραμμένος γιατρός ο οποίος σύστηνε μέτρια καθημερινή άσκηση, ο Ιπποκράτης από την Ελλάδα που καταγράφηκε ως ο πρώτος ιατρός ο οποίος έδωσε γραπτή συνταγή άσκησης σε ασθενή πάσχοντα από φυματίωση και ο Galen από τη Ρώμη.
Στα οφέλη από την άσκηση συγκαταλέγονται:
• Η βελτίωση της φυσικής κατάστασης των μυών και των οστών και η μείωση των
πτώσεων και των καταγμάτων.
• Η βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής φυσικής κατάστασης.
• Μείωση του κινδύνου εμφάνισης αρτηριακής υπέρτασης, στεφανιαίας νόσου,
αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, σακχαρώδη διαβήτη, διαφόρων τύπων καρκίνου
και κατάθλιψης.
• Η ρύθμιση του βάρους.
• Η βελτίωση του ύπνου.
Mπορεί η άσκηση να συμμετέχει στη θεραπεία των διαφόρων χρονίων νοσημάτων αφού αυτά έχουν εμφανιστεί;
Σήμερα λοιπόν οι επιστήμονες απαντούν ότι η άσκηση παίζει σπουδαίο ρόλο στη θεραπεία του συνόλου σχεδόν των χρονίων νοσημάτων. Έχουν μελετηθεί μεγάλες ομάδες όπως ψυχιατρικά (κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, ψυχώσεις), νευρολογικά (όπως άνοια, Ν. Parkinson), μεταβολικά (όπως παχυσαρκία, υπερλιπιδαιμία, μεταβολικό σύνδρομο, σ. πολυκυστικών ωοθηκών, διαβήτης τύπου 1 και 2), καρδιαγγειακά (όπως υπέρταση, στεφανιαία νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια), αναπνευστικά (όπως ΧΑΠ, άσθμα, κυστική ίνωση), μυοσκελετικά νοσήματα (όπως οστεοαρθρίτιδα, οστεοπόρωση) και ο καρκίνος.
Αλλά πόση άσκηση είναι επαρκής και ποιο είναι το κατάλληλο είδος;
Η συχνότητα, η διάρκεια, το είδος και η ένταση της άσκησης εξαρτάται από τη ηλικιακή ομάδα που ανήκει το άτομο, αν πάσχει από νοσήματα και ποια είναι αυτά, την ύπαρξη αναπηρίας. Σε περίπτωση ύπαρξης χρόνιου νοσήματος, ο θεράπων ιατρός θα δώσει στον ασθενή του τις κατάλληλες οδηγίες σχετικά με την άσκηση. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες συστήνεται συμμετοχή σε πρόγραμμα αποκατάστασης όπου πραγματοποιείται άσκηση επιβλεπόμενη από επαγγελματία υγείας.
«…είναι αυξανόμενη η ένδειξη σχετικά με την προληπτική αξία της άσκησης, και είναι πιθανό ότι, στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον, η φυσική αγωγή θα αποτελεί κομμάτι της ιατρικής (Peter Karpovich, 1968)»
Πηγές
- Tipton CM. The history of Exercise is Medicine in ancient civilizations. Adv
Physiology Educe. 2014;38(2):109-117.
- Pedersen BK, Saltin B. Exercise as medicine – evidence for prescribing exercise
as therapy in 26 different chronic diseases. Scand J Med Sci Sports. 2015;25
Suppl 3:1-72.
- Booth FW, Roberts CK, Laye MJ. Lack of exercise is a major cause of chronic
diseases. Compr Physiol. 2012;2:1143–1211.
- https://www.who.int/publications-detail/global-ecommendations-on-physical-
activity-for-health
